Blog · Burun Tıkanıklığı
Septum Eğriliği Baş Ağrısı Yapar mı?
Septum eğriliği bazı hastalarda temas noktasına bağlı baş ve yüz ağrısı yapabilir. Ancak baş ağrısının çoğu migrenden kaynaklanır. Nasıl ayırt edilir?
Septum eğriliği bazı hastalarda baş ve yüz ağrısına neden olabilir. Bu durum, eğri septumun burun içindeki karşı yüzeye değmesiyle oluşur ve temas noktası baş ağrısı olarak adlandırılır. Ancak burun ve sinüs kaynaklı sanılan baş ağrılarının büyük çoğunluğu aslında migrendir. Bu yüzden baş ağrısı için ameliyat kararı dikkatli bir değerlendirmeden sonra verilir.
Septum eğriliği nedir?
Septum, burnun içini sağ ve sol olarak ikiye ayıran duvardır. Ön kısmı kıkırdak, arka kısmı kemikten oluşur. Bu duvarın bir tarafa doğru eğilmesine septum eğriliği ya da septum deviasyonu denir.
Septumda hafif bir eğrilik yetişkinlerin çoğunda vardır ve genellikle sorun yaratmaz. Belirgin eğrilik ise burun tıkanıklığı, ağızdan nefes alma, horlama ve tekrarlayan sinüzit gibi yakınmalara yol açabilir. Belirtiler ve tanı septum deviasyonu sayfasında ayrıntılı anlatılır.
Septum eğriliği nasıl baş ağrısı yapar?
Eğri septum bazen burun içindeki karşı yüzeye, çoğunlukla burun etine (konkaya) değer. Bu temas bölgesine temas noktası denir. Burun içi zarı hassas sinir uçları içerir. Sürekli temas ve basınç bu sinirleri uyarabilir. Ağrı alına, göz çevresine ya da yanağa yayılabilir.
Uluslararası Baş Ağrısı Derneğinin sınıflamasında, burun içi zarı, konka ya da septumdaki bir bozukluğa bağlı baş ağrısı ayrı bir başlık olarak tanımlanır.1 Bu tanı için baş ağrısının burun içindeki sorunla zamansal olarak ilişkili olması ve sorun giderildiğinde düzelmesi gibi ölçütler aranır.
Temas noktası baş ağrısının özellikleri
- Ağrı çoğunlukla tek taraflıdır ve temas olan tarafta hissedilir.
- Göz çevresinde, alında ya da burun kökünde baskı şeklinde olabilir.
- Burun tıkanıklığının arttığı dönemlerde, örneğin nezle ya da alerji sırasında artabilir.
- Yatarken ya da öne eğilirken değişebilir.
Baş ağrısının gerçek kaynağı nasıl anlaşılır?
Bu konudaki en önemli bilgi şudur: Burun ya da sinüs kaynaklı sanılan baş ağrılarının çok büyük kısmı aslında migrendir. Kendisinde sinüs baş ağrısı olduğunu düşünen ya da bu tanıyı almış kişilerle yapılan bir çalışmada, katılımcıların büyük çoğunluğunun migren tanı ölçütlerini karşıladığı görülmüştür.2
Migren de alında, göz çevresinde ve yanakta ağrı yapabilir. Migren atağı sırasında burun tıkanıklığı ve sulanma görülebilir. Bu yüzden iki durum kolayca karışır.
Bir başka önemli bilgi de şudur: Burun içinde temas noktası, yüz ağrısı olmayan kişilerde de görülebilir. Yüz ağrısı olan ve olmayan hastaları karşılaştıran bir çalışmada temas noktalarının iki grupta benzer sıklıkta bulunduğu bildirilmiştir.3 Yani her temas noktası ağrı yapmaz.
| Temas noktası baş ağrısı | Migren | |
|---|---|---|
| Yer | Çoğunlukla tek taraf, temas olan taraf | Tek ya da iki taraf, taraf değiştirebilir |
| Nitelik | Baskı, dolgunluk | Çoğunlukla zonklayıcı |
| Eşlik eden belirtiler | Burun tıkanıklığı | Işık ve ses hassasiyeti, bulantı |
| Tetikleyiciler | Nezle, alerji, burun tıkanıklığı | Uykusuzluk, stres, açlık, hormonal değişiklik |
Bu tablo bir fikir verir, ancak tanı koydurmaz. Kesin ayırım için hekim değerlendirmesi gerekir.
Tanı nasıl konur?
Değerlendirme şu adımlardan oluşur:
- Ayrıntılı öykü: Ağrının yeri, süresi, sıklığı ve tetikleyicileri sorulur.
- Endoskopik muayene: İnce bir kamerayla burun içi incelenir ve temas noktası olup olmadığı görülür.
- Tomografi: Gerekirse septum, konkalar ve sinüsler görüntülenir.
- Uyuşturucu sprey testi: Temas noktasına lokal uyuşturucu uygulanır. Ağrı belirgin şekilde azalırsa, ağrının bu bölgeden kaynaklanma olasılığı artar. Bir çalışmada bu testin cerrahi sonucu öngörmede yardımcı olabileceği bildirilmiştir.4
- Nöroloji görüşü: Migren ya da başka bir baş ağrısı tipinden şüpheleniliyorsa nöroloji uzmanına yönlendirme yapılır.
Tedavi seçenekleri nelerdir?
İlaç tedavisi
Önce burun içindeki şişliği azaltan tedaviler denenir. Burun içi steroid spreyler, alerji tedavisi ve burun yıkama bu tedavilerdendir. Burun içi şişlik azaldığında temas da azalabilir.
Cerrahi tedavi
Temas noktası açıkça gösterilmiş, ilaç tedavisine yanıt alınamamış ve diğer baş ağrısı nedenleri dışlanmışsa cerrahi düşünülebilir. Septum düzeltme ameliyatı ve gerekirse burun eti küçültme ile temas ortadan kaldırılır. Septum ameliyatının nasıl yapıldığı septoplasti sayfasında anlatılır.
Cerrahinin başarısı doğru hasta seçimine bağlıdır. Baş ağrısı migrense ameliyat ağrıyı geçirmez. Bu yüzden yalnız baş ağrısı nedeniyle ameliyat kararı verilmez. Burun tıkanıklığı gibi başka bir yakınma varsa karar daha kolaydır.
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Baş ya da yüz ağrısına sürekli burun tıkanıklığı eşlik ediyorsa.
- Ağrı hep aynı tarafta ve burun tıkanıklığıyla birlikte artıyorsa.
- Ağrı kesicilere rağmen sık baş ağrısı yaşıyorsanız.
- Ani başlayan çok şiddetli baş ağrısı, görme kaybı, kol ya da bacakta güçsüzlük varsa acil servise başvurun.
Sonuç
Septum eğriliği bazı hastalarda temas noktasına bağlı baş ve yüz ağrısı yapabilir. Ancak burun kaynaklı sanılan baş ağrılarının çoğu migrendir ve her temas noktası ağrı yapmaz. Doğru tanı için endoskopik muayene, gerekirse görüntüleme ve nöroloji değerlendirmesi gerekir. Cerrahi, yalnız iyi seçilmiş hastalarda ve çoğunlukla burun tıkanıklığıyla birlikte değerlendirilir. Burun tıkanıklığının tüm nedenleri burun tıkanıklığı sayfasında anlatılır.
Sık sorulan sorular
Septum ameliyatı baş ağrısını geçirir mi?
Baş ağrısı gerçekten burun içindeki bir temas noktasından kaynaklanıyorsa ameliyat sonrası ağrının azaldığı hastalar vardır. Ancak baş ağrısının çoğu migren ya da gerilim tipi baş ağrısıdır ve septum ameliyatıyla geçmez. Bu yüzden ameliyat yalnız baş ağrısı için değil, burun tıkanıklığı gibi açık bir nedenle planlanmalıdır.
Sinüzit baş ağrısı ile migren nasıl ayırt edilir?
Sinüzitte genellikle koyu ya da renkli burun akıntısı, burun tıkanıklığı, koku kaybı ve ateş gibi belirtiler de vardır. Migrende ise ışığa ve sese hassasiyet, bulantı ve zonklayıcı ağrı daha belirgindir. Migren de yüzde ve burun çevresinde ağrı yapabildiği için ayırım bazen zordur ve hekim değerlendirmesi gerekir.
Septum eğriliği göz ağrısı yapar mı?
Burun içindeki temas noktası bazı hastalarda göz çevresine ve alına yayılan ağrıya yol açabilir. Ancak göz ağrısının başka pek çok nedeni vardır. Göz ağrısı, görme bozukluğu ya da gözde kızarıklık varsa önce göz muayenesi yapılmalıdır.
Herkesin septumu eğri midir?
Yetişkinlerin çoğunda septumda bir miktar eğrilik vardır. Bu eğriliklerin çoğu yakınma yapmaz ve tedavi gerektirmez. Tedavi, eğrilik belirgin burun tıkanıklığı ya da başka bir soruna yol açıyorsa gündeme gelir.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Op. Dr. Fatih Sadıkoğlu — Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-11
Site editörü: mail@fatihsadikoglu.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
- Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS) The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition · 2018
- Prevalence of Migraine in Patients With a History of Self-reported or Physician-Diagnosed "Sinus" Headache · 2004
- Prevalence of nasal mucosal contact points in patients with facial pain compared with patients without facial pain · 2001
- Nasal mucosal contact points with facial pain and/or headache: lidocaine can predict the result of localized endoscopic resection · 2010
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.