
Burun Tıkanıklığı
Burun tıkanıklığı neden olur, hangi doktor bakar, nasıl muayene edilir? Burun eğriliği, burun eti, sinüzit ve horlama başlıkları tek sayfada.
Burun tıkanıklığı, burundan rahat nefes alamama hâlidir. Sık nedenler burun eğriliği (septum deviasyonu), burun eti büyümesi (konka hipertrofisi), alerjik nezle ve sinüzittir. Nedeni kulak burun boğaz uzmanı muayeneyle, gerekirse endoskopla bulur. Tedavi çoğu zaman ilaçla başlar. Ameliyat, ilaçla düzelmeyen yapısal bir darlık varsa gündeme gelir.
Burun tıkanıklığı nedir, hangi doktor bakar?
Burun tıkanıklığı bir hastalık adı değil, bir belirtidir. Hastalar bunu "burnum kapalı" ya da "burnum dolu" diye anlatır. Tıp dilinde buna nazal obstrüksiyon (burun yolunun daralması) denir. Tıkanıklık tek ya da iki taraflı olabilir. Gün içinde yer değiştirebilir, gece yatınca artabilir.
Burun yolunu üç temel yapı şekillendirir. Ortada burnu ikiye bölen bir duvar vardır; buna septum denir. Yan duvarlarda kabarık dokular bulunur; bunlara konka (halk arasında burun eti) denir. Burun deliğinin hemen içinde ise yolun en dar yeri olan nazal valv (burun kapakçığı) yer alır. Bu yapılardan birinde eğrilik, şişlik ya da çökme olursa hava akımı azalır. Burun içini örten zarın şişmesi de aynı etkiyi yapar.
Tıkanıklık hafif görünse de günlük yaşamı etkiler. Uyku bölünür, sabah ağız kuru uyanılır. Spor yaparken nefes yetmez. Uzun sürerse sinüs ve orta kulak sorunlarına zemin hazırlayabilir.
Burun tıkanıklığına hangi doktor bakar?
Burun tıkanıklığına kulak burun boğaz (KBB) uzmanı bakar. Uzmanlığın tam adı Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisidir. KBB uzmanı burnun içini endoskopla görebilir. İlaç tedavisini de, gerekirse ameliyatı da aynı hekim planlar. KBB içinde burun ve sinüs hastalıklarına odaklanan alana rinoloji denir. Alerji şüphesinde alerji uzmanıyla, uyku sorununda uyku merkezleriyle birlikte çalışılabilir.
Burun eğriliği ile burun tıkanıklığı aynı şey mi?
Hayır. Burun eğriliği, tıkanıklığın nedenlerinden yalnızca biridir. Yetişkinlerin çoğunda septumda hafif bir eğrilik bulunur. Bu eğriliklerin çoğu yakınma yapmaz. Eğrilik ancak hava yolunu belirgin biçimde daraltıyorsa tedavi gerektirir. Bu nedenle burnu tıkalı olan herkese ameliyat önerilmez.
Burun tıkanıklığının nedenleri ve bu bölümün konuları
Bu bölümde nedenler üç grupta ele alınır. Her başlık zamanla ayrı bir sayfada ayrıntılı anlatılacaktır. Sayfalar aynı düzeni izler: tanım, belirtiler, tedavi seçenekleri, iyileşme dönemi ve riskler.
Burun yapısından kaynaklanan nedenler
- Septum deviasyonu (burun eğriliği): burnu ikiye bölen kıkırdak ve kemik duvarın bir yana kayması. Doğuştan olabilir ya da bir darbeyle oluşabilir.
- Septoplasti (burun eğriliği ameliyatı): eğri duvarın burun içinden düzeltilmesi. Dışarıdan kesi yapılmaz; burnun dış şekli değişmez.
- Konka (burun eti) büyümesi: yan duvardaki dokuların kalıcı olarak şişmesi. İlaçla küçülmeyen durumlarda radyofrekans ya da cerrahi küçültme uygulanır.
- Nazal valv darlığı: burun deliğinin hemen içindeki dar bölgenin çökmesi. Nefes alırken burun kanadının içe göçmesiyle fark edilir.
Sinüs ve uykuyla ilgili nedenler
- Sinüzit: burun çevresindeki hava boşluklarının (sinüs) iltihabı. Kısa süreli (akut) ve uzun süreli (kronik) tipleri vardır. Kronik tipte burun polipleri eşlik edebilir.
- Endoskopik sinüs cerrahisi: ilaçla düzelmeyen kronik sinüzitte, burun içinden kamerayla yapılan ameliyat. Ciltte kesi bırakmaz.
- Horlama: uykuda yumuşak dokuların titreşmesiyle oluşan ses. Burun tıkanıklığı horlamayı artırabilir. Uyku apnesi (uykuda nefes durması) şüphesinde uyku testi gerekir.
Tıbbi nedenler
- Alerjik rinit (alerjik nezle): polen, ev tozu akarı ya da hayvan tüyüne karşı burun zarının şişmesi. Hapşırık, sulu akıntı ve kaşıntı eşlik eder.
- Rinitis medikamentoza (sprey bağımlılığı): burun açıcı spreylerin uzun süre kullanılmasıyla zarın spreye alışması. Sprey bırakılınca tıkanıklık artar.
- Diğer nedenler: gebelik, bazı tansiyon ilaçları, tiroid sorunları ve çocuklarda geniz eti büyümesi.
Burun estetiği bu bölümün dışındadır. Nefes sorunu ile şekil isteği birlikteyse konu rinoplasti bölümünde de ele alınır.
Burun tıkanıklığının belirtileri
Tıkanıklığın biçimi, hangi nedenin daha olası olduğunu gösterir. Kesin tanı ise muayeneyle konur.
| Belirti | Sık neden | Daha az sık neden |
|---|---|---|
| Hep aynı tarafta tıkanıklık | Septum eğriliği | Polip, nazal valv darlığı |
| İki tarafta değişen tıkanıklık | Burun eti büyümesi, alerjik rinit | Sprey bağımlılığı |
| Ağızdan nefes, ağız kuruluğu | Septum eğriliği, burun eti | Çocuklarda geniz eti |
| Horlama | Burun tıkanıklığı, damak yapısı | Uyku apnesi |
| Koku kaybı | Kronik sinüzit, polip | Viral enfeksiyon |
| Yüzde baskı, baş ağrısı | Sinüzit | Septumun burun etine teması |
| Burun kanaması | Kuru hava, septum eğriliği | Kan sulandırıcı ilaçlar, tümör |
Bu belirtilerin çoğu iyi huylu nedenlere bağlıdır. Yine de bazı bulgular beklemeden değerlendirilmelidir.
Tek taraflı ve çift taraflı tıkanıklık neyi gösterir?
Hep aynı taraftaki tıkanıklık çoğunlukla yapısal bir nedene işaret eder. Septum eğriliği, tek taraflı polip ya da valv darlığı bu gruptadır. İki tarafta birden olan ya da taraf değiştiren tıkanıklık ise genellikle zar şişliğine bağlıdır. Alerjik rinit, sprey bağımlılığı ve kronik sinüzit bu tabloyu verir. Bazı hastalarda iki neden bir aradadır. Örneğin eğri bir septumla birlikte alerji de olabilir. Bu durumda yalnız birini tedavi etmek yeterli gelmeyebilir.
Burun tıkanıklığı neden gece artar?
Burun etleri gün boyunca sırayla şişer ve söner. Buna nazal siklus (burun döngüsü) denir. Sağlıklı kişide bu döngü fark edilmez. Yatınca başa giden kan akımı artar ve burun etleri daha çok şişer. Yan yatıldığında alttaki taraf daha çok tıkanır. Septumda eğrilik varsa bu doğal şişlik dar tarafı tamamen kapatabilir. Yatak odasındaki toz ve kuru hava da tıkanıklığı artırır.
Hangi durumda beklemeden başvurmalısınız?
- Hep aynı taraftan gelen kanlı ya da kötü kokulu akıntı
- Yüzde, göz çevresinde ya da damakta şişlik
- Çift görme, bulanık görme ya da gözü oynatırken ağrı
- Ateşle birlikte şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği
- Durmayan burun kanaması
Göz çevresinde şişlik ve görme değişikliği, sinüzitin göze yayıldığını gösterebilir. Bu tablolarda randevu beklenmez; acil servise başvurulur. Tek taraflı kanlı akıntı ise nadir de olsa bir burun ya da sinüs tümörünün ilk belirtisi olabilir. Bu yüzden muayene ertelenmemelidir.
Burun tıkanıklığı ne zaman muayene gerektirir?
Soğuk algınlığına bağlı tıkanıklık genellikle on gün içinde geçer. On günden uzun süren ya da yılda birkaç kez tekrarlayan tıkanıklık muayene gerektirir. Uykuyu bozan, horlamaya yol açan tıkanıklık da değerlendirilmelidir. Burun açıcı spreyi birkaç günden uzun kullanmak zorunda kalıyorsanız da muayene olmalısınız.
Burun tıkanıklığı muayenesi nasıl yapılır?
Muayene dört adımdan oluşur. İlk üç adım çoğu hastada aynı görüşmede tamamlanır.
- Öykü. Tıkanıklığın ne zamandır sürdüğü, hangi tarafta olduğu ve gece artıp artmadığı sorulur. Alerji, burun darbesi, önceki ameliyatlar ve kullanılan spreyler kaydedilir. Yakınmanın şiddeti için kısa bir anket doldurulabilir. Bu amaçla en sık kullanılan ölçek, beş sorudan oluşan NOSE ölçeğidir.
- Ön rinoskopi. Burun deliği küçük bir aletle hafifçe açılır ve ışıkla içeri bakılır. Septumun ön bölümü ve burun etleri görülür. Gerekirse burun açıcı damla sıkılıp yeniden bakılır. Böylece zar şişliği ile kalıcı darlık birbirinden ayrılır. Burun kanadının nefesle içe çökmesi de bu adımda değerlendirilir.
- Endoskopik muayene. İnce, ışıklı bir kamera (endoskop) burun içine ilerletilir. Önce burna uyuşturucu sprey sıkılır. Septumun arka bölümü, sinüs ağızları, polipler ve geniz bölgesi ekranda görülür. İşlem birkaç dakika sürer; hafif bir basınç hissedilebilir.
- Gerekirse tomografi. Sinüzit, polip ya da ameliyat planı varsa bilgisayarlı tomografi istenir. Tomografi sinüslerin içini ve kemik yapıyı gösterir. Her hastada gerekmez. Alerji şüphesinde deri ya da kan testi eklenebilir.
Muayeneye nasıl hazırlanılır?
Kullandığınız ilaçların ve burun spreylerinin adını not alın. Daha önce çekilmiş tomografi ya da ameliyat raporlarınız varsa yanınızda getirin. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bunu belirtin. Horlama yakınmanız varsa, birlikte yaşadığınız kişiye gözlemlerini sorun. Muayene günü burun açıcı sprey kullanmamak değerlendirmeyi kolaylaştırır. Spreyi bırakmakta zorlanıyorsanız bunu muayenede söyleyin.
İstanbul'da burun tıkanıklığı muayenesi ve randevu
Op. Dr. Fatih Sadıkoğlu, hastalarını Kadıköy, İstanbul'deki kendi muayenehanesinde kabul eder. Muayenehane Caddebostan'dadır. Randevu için +90 542 640 82 82 numarasını arayabilirsiniz. Aynı numara WhatsApp hattı olarak da kullanılır; randevu talebinizi mesajla da iletebilirsiniz.
Muayenede öykü alınır ve burun içi incelenir. Gerekli görülürse endoskopik muayene planlanır. Tomografi gerekirse istem yazılır. Sonuç bir sonraki görüşmede sizinle birlikte değerlendirilir. Tedavi seçenekleri, iyileşme süresi ve riskler bu görüşmede konuşulur.
Op. Dr. Fatih Sadıkoğlu, Rinoloji Derneği ve Uykuder üyesidir. Yol tarifi, harita ve çalışma saatleri iletişim sayfasında yer alır. Hekimin eğitimi ve çalışma alanları için hakkımda sayfasına bakabilirsiniz.
Tedavide izlenen ilke
Burun tıkanıklığında ilk adım çoğu zaman ilaçtır. Alerjik rinit ve zar şişliğinde burun içi kortizonlu spreyler kullanılır. Tuzlu su yıkaması bu tedaviyi destekler. Sprey bağımlılığında burun açıcı sprey kontrollü biçimde bırakılır. Akut sinüzitin çoğu, destek tedavisiyle kendiliğinden geriler.
Ameliyat, yapısal bir sorun varsa ve ilaç yeterli gelmezse planlanır. Belirgin septum eğriliği, ilaçla küçülmeyen burun eti, nazal valv darlığı ve kronik sinüzit bu gruptadır. İngiltere'de yapılan çok merkezli bir çalışmada, belirgin eğriliği olan yetişkinler incelenmiştir. Bu hastalarda septoplasti, sprey tedavisine göre yaşam kalitesini daha fazla iyileştirmiştir. Yine de karar her hasta için ayrı verilir.
Her ameliyatın riskleri vardır. Burun kanaması, enfeksiyon ve septumda delik (perforasyon) bunlardan bazılarıdır. Koku duyusunda geçici azalma ve zamanla yeniden daralma da görülebilir. Ameliyattan sonraki ilk haftalarda kabuklanma ve tıkanıklık hissi olağandır. Bu riskler muayenede size ayrıntılı olarak anlatılır.
İyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Septoplasti ve burun eti küçültme çoğu hastada günübirlik ya da bir gece kalışla yapılır. İlk günlerde burunda dolgunluk ve hafif sızıntı beklenir. Bu dönemde tuzlu su yıkaması ve kontrol muayeneleri önemlidir. Masa başı işe dönüş genellikle bir hafta içinde mümkündür. Ağır egzersiz ve uçak yolculuğu için hekiminizin önerisini beklemeniz gerekir. Nefesteki asıl rahatlama, burun içindeki dokular yatıştıkça birkaç hafta içinde belirginleşir.
Burnun şekliyle ilgili bir beklentiniz de varsa, iki işlem tek seansta birleştirilebilir. Eğrilik düzeltmesi ile estetik düzeltmenin birlikte yapıldığı bu ameliyata septorinoplasti denir. Ayrıntılar rinoplasti bölümünde yer alır.
Bu sitedeki sayfalarda kaynak olarak Amerikan KBB Akademisi (AAO-HNS) kılavuzları ve Avrupa'nın EPOS 2020 rinosinüzit belgesi gösterilir. Hasta yorumları, ameliyat görüntüleri ve hastalara ait fotoğraflar bu sitede yer almaz; bu, sağlık mevzuatının gereğidir.
Burun Yapısı

Konka (Burun Eti) Küçültme
Burun eti, yani konka büyümesi neden olur, ne zaman küçültülür? Radyofrekans ve cerrahi küçültme, iyileşme süresi…

Nazal Valv Darlığı (Burun Kapakçığı Darlığı)
Nazal valv darlığı, burnun en dar bölgesinin daralması ya da nefes alırken içe çökmesidir. Belirtileri, nasıl…

Septoplasti (Burun Eğriliği Ameliyatı)
Septoplasti, yani burun eğriliği ameliyatı nasıl yapılır, kaç saat sürer, burnun şeklini değiştirir mi? İyileşme…

Septum Deviasyonu (Burun Eğriliği)
Septum deviasyonu, yani burun içi eğriliği nedir, hangi belirtileri verir, ameliyatsız düzelir mi? Muayene, ilaç…
Sinüs ve Uyku
Sık sorulan sorular
Burun tıkanıklığına hangi doktor bakar?
Burun tıkanıklığına kulak burun boğaz uzmanı bakar. Uzmanlığın tam adı Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisidir. Bu hekim burnun içini endoskopla inceler, nedeni belirler ve ilaç tedavisini başlatır. Ameliyat gerekirse onu da aynı hekim planlar. Alerji ya da uyku sorunu varsa ilgili uzmanlarla birlikte çalışılır.
Burun eğriliği ameliyatı nedir?
Burun eğriliği ameliyatının tıbbi adı septoplastidir. Burnu ikiye bölen duvarın eğri kıkırdak ve kemik bölümleri burun içinden düzeltilir. Dışarıdan kesi yapılmaz ve burnun şekli değişmez. Genel anestezi altında yapılır. Kanama, enfeksiyon ve septumda delik gibi riskleri vardır; bu riskler muayenede ayrıntılı konuşulur.
Burun eti kendiliğinden küçülür mü?
Burun eti, yani konka, gün içinde doğal olarak şişip söner. Alerji ya da enfeksiyona bağlı şişlik, neden ortadan kalkınca gerileyebilir. Burun içi kortizonlu spreyler bu süreci destekler. Uzun süredir devam eden ve ilaca yanıt vermeyen büyümede ise radyofrekansla ya da cerrahiyle küçültme düşünülür.
Burun açıcı sprey bağımlılık yapar mı?
Burun açıcı spreyler birkaç günden uzun kullanılırsa burun zarı spreye alışabilir. Etki azalır, sprey bırakılınca tıkanıklık artar. Bu duruma rinitis medikamentoza denir. Tedavide sprey kontrollü biçimde bırakılır ve yerine burun zarını yatıştıran başka ilaçlar verilir. Bu süreç hekim gözetiminde daha kolay geçer.
Burun tıkanıklığı horlamaya neden olur mu?
Burun tıkalıyken ağızdan nefes alınır. Bu durum dil ve yumuşak damağın geriye kaymasını kolaylaştırır ve horlamayı artırabilir. Ancak horlamanın tek nedeni burun değildir. Damak, dil kökü ve kilo da rol oynar. Gece nefes durması fark ediliyorsa uyku apnesi açısından uyku testi gerekir.
Burun eğriliği ameliyatı burnun şeklini değiştirir mi?
Septoplasti tek başına burnun dış şeklini değiştirmez. Ameliyat yalnızca burun içindeki bölmeyi düzeltir. Burnun kemer, uç ya da genişlik gibi dış özelliklerinde de değişiklik isteniyorsa iki işlem aynı seansta birleştirilebilir. Bu ameliyata septorinoplasti denir. Hangi seçeneğin size uygun olduğu muayenede belirlenir.
Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Op. Dr. Fatih Sadıkoğlu — Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi, İstanbul
Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-10
Site editörü: mail@fatihsadikoglu.com · Editoryal politikamız
Kaynaklar
- Clinical Consensus Statement: Septoplasty with or without Inferior Turbinate Reduction · 2015
- Clinical Practice Guideline (Update): Adult Sinusitis · 2015
- European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps 2020 · 2020
- Development and Validation of the Nasal Obstruction Symptom Evaluation (NOSE) Scale · 2004
- Clinical effectiveness of septoplasty versus medical management for nasal airways obstruction: multicentre, open label, randomised controlled trial · 2023
Randevu
Buradaki bilgiler geneldir. Sizin durumunuzda ne anlama geldiği muayene ve gereken tetkiklerden sonra netleşir. Varsa önceki tetkik ve raporlarınızı yanınızda getirin.

